Byggeløyve....

Det er spanande tider. Me har fenge ein del underhånda informasjon om at ting kan koma til å snu på slutten av veka. Me har kryssa alt som finnes av fingrar og tær og ligg med armar og føter i kryss om natta :) og står på og skaffar fram alt som trengs av informasjon for at det skal gå i orden.
Ei rosa som illustrasjon på von.

Følg med - dette vert spanande!

Byggeløyve eller ikkje...

Som eg har skrive tidlegare heng prosjektet fast i prosessen med å få byggeløyve for tida.
Så langt har eg klart å finna ut at Fylkesmannen har ei meining om at prosjektet er for stort til at det kan koma inn under landbruk + begrepet og at me må søkja dispensasjon frå kommuneplanen der området her er sokalla LNF område. Dette krev sjølvsagt både tid og pengar og - her skal også Fylkesmannen gje uttale om han meiner det er greitt. I ytste konsekvens kan me verta pålagde å laga ein reguleringsplan før me får det i orden. Det korkje vil eller kan me av økonomiske årsaker, prosjektet er både dyrt og vågesamt alt i dag så dersom det vert kravd vert det stilt og roleg begrave.
Det er to ting me lurar litt på her; for det første så vart me av alle instansar oppmoda om å koma fram med alle planar med ein gong så ville det verta så mykje enklare. På førehandskonferansen med byggesak, landbruk, vegvesen osv var det full konsensus om at dette var eit typisk landbruk + prosjekt men Fylkesmannen si landbruksavd er tydelegvis av ei anna meining. Me har fått signal om at det var for omfattande og difor datt ut or landbruk + omgrepet.
Javel? Meiner altså Fylkesmannen at det vert betre planlegging av å søkja stykkevis og delt?
Jaja, hadde me visst det hadde me sjølvsagt søkt berre om løo og ikkje teke med husværet på reiskapshusloftet.
Det andre me undrar på er; søknaden gjeld bruksendring på to hus som er vortne utdaterte som landbruksbygningar etter at drifta på garden er omlagt. Me kunne sjølvsagt berre lete dei stå og forfalla eller rive dei ned, noko me ser i ettertid sikkert hadde vore det fornuftigaste, men me ville gjerne utnytta potensialet i dei og prøva å laga ein arbeidsplass på bruket. Dette skulle eigentleg vera sjølve kjerneideen i landbruk + så me undrast på kva Fylkesmannen si landbruksavdeling eigentleg meiner kjem innunder omgrepet.
Slik står no saka no då - i uvisse - kommune og Fylkesmann skal ha eit møte neste torsdag der temaet skal drøftast, kanskje me vert klokare då...følg med!

Nytt golv i løo 2

Me hadde opprinneleg tenkt at andre høgda i svolene skulle kunna nyttast til noko, t.d. galleri. No viste det seg at etter at golva var støypte så vart det så som så med takhøgda nede. Me måtte flytta golva opp eit stykkje på tømro for å få 2,60m i høgd nede, som vel er minimum i eit så stort rom. Dette førte til at det vart for lågt under taket i svolene til at me kunne bruka dei til det me hadde tenkt, så spørsmålet vart om me skulle ha golv der i det heile. Etter ein del vurdering landa me på at me ville ha golv, me tykte at rommet nede ville verta litt "rart" med tak i midten og ope rundt, men også fordi me såg at me kom til å trengja lagerrom. Litt tronge lagerrom vart det men alt er betre enn ingen lagerrom og når ein byggjer om eit så gamalt hus som er planlagt til heilt andre ting må ein vera førebudd på kompromiss - mange kompromiss.

Kor gamal er løo?

Kor gamalt kan huset vera, det er eit spørsmål sikkert fleire enn me har stilt seg. Det me veit er at løa vart sett opp på den staden ho står no i tida mellom 1860-65. Det var på den tida han tipp oldefar, Peder, snudde opp ned på tunet og lagde eit moderne firkanta tun i stadenfor eit rekkjetun. Han flytta dei fleste husa og bygde ei ny lemstove inntil den gamle røykstova. slik står i store trekk tunet den dag i dag og men det har kome til eit reiskapshus og bustadhuset vårt, og gamlefloren er riven.
Som regel når dei reiv og bygde nytt før i tida vart det som var brukande av det gamle huset brukt på nytt. Noko å læra der kanskje.. I løo ser me tydeleg at ein del av tømro er annleis enn resten, desse stokkane er også merkte med romartal som er eit prov på at dei har vorte flytta. Ein liten oppteljing viser at omlag helvta av løa er laga av tydeleg eldre stokkar, sannsynlegvis frå gamleløa.
Så er spørsmålet då, kor gamal var gamleløa? Ikkje godt å sei sidan det neppe ligg nokon byggesøknad i arkivet frå mellomalderen (enklare då!), men det me veit er at det er eit årstal skore inn i ein ospestokk som er ein del av den eldste delen.
Det står ANO 168(5?).

Det er vel kanskje truleg at dette vart skrive inn då løo vart sett opp på den tid, i så tilfelle er deler av løa over tre hundre år gamal.
Så er sjølvsagt spørsmålet - brukte dei deler av ei eldre løe då og? Tja, sannsynlegvis, men det veit me ingenting om.

Nytt golv i løo

Ikkje noko nytt om byggesaka enno så i mellomtida får me fortelja litt meir om bygginga fram til no.
Etter at golva i første høgda var støypte og storkna:), var det på tide å få på plass golvet på laoen att. Om omgrepa er litt forvirrande så kan eg forklara det slik at i andre høgda i ei gamal vossaløe var det tre rom. I midten var laoen, inn i laoen kom ein via ei køyrebru - laoabruæ. På eine sida av laoen låg høybrotet der ein lagra tørrhøy og på andre sida låg konnbrotet der kodnet vart lagra.
På laoen hadde det altså vore golv men det var så dårleg at me laut riva det ned. No var tida komen til å leggja nytt og i same slengen ville me gjerne ha golv i høybrotet og konnbrotet og.

Før golvet kunne leggjast måtte det til ein del førearbeid. Tømmerveggane i konnbrotet var av løetypen, gisne og med litt luft mellom stokkane. Når det skulle leggjast råme til å festa bjelkane i måtte veggene stabiliserast. Dette vart gjort med å bora hol gjennom 4 omfar med tømmer og setja inn eit gjengejern der og skru saman desse omfara. Dette vart gjort med to meters mellomrom på kvar sidevegg. Desse samanskrudde stokkane verka no som ein dragar og kunne brukast til å halda råma for bjelkene.
Tvert over rommet var det seks meter, alt for langt til vanlege bjelkar med vanleg mellomrom. Me måtte altså bruka spesielle laminerte bjelkar kalla Kertobjelkar. Desse måtte me så leggja med 30cm mellomrom for å oppnå nok styrke og stabilitet. Litt dyr løysing men alternativet hadde vore ein dragar eller to under golvet og det var det rett og slett ikkje plass til for takhøgda sin del.

Deretter var det rett fram med å leggja råme på veggen og deretter festa bjelkene på denne før det vart lagt sponplater oppå. Me brukte spesielle sponplater der det var frest ned spor klar til å leggja vassrøyr for vassboren varme.

Dette arbeidet gjekk føre seg høgvinters i år i sprengkulde. Så kaldt og ufyse var det at snikkarane evakuerte til ein varmare oppdragsstad til det vart litt mildare att. Det er ikkje så veldig effektivt å snikra når ein er kledd opp som ein teddybjørn og har så tjukke vottar at ein trygt kan slå seg på tommelen med hammaren.

Akkja, tide gaor.

Akkja, no var me skikkeleg gira på å setja i gang. Me har Voss Sparebank på laget, Innovasjon Norge er med, søknad om rammeløyve vart send 30.06 så me rekna med at i førstninga av september så var det full guff.
Men so viser det seg at søknaden vår, som var fremja i høve noko som heiter "Landbruk Pluss" eller "korleis skal me kunna leva av ein gard når dyrehald ikkje er lønsamt lenger" kanskje var litt for omfattande så sakshandsamaren på kommunen måtte senda den til uttale hjå Fylkesmannen. OK, tenkte me, det er vel han Lars det, som alltid har snakka så varmt om utvikling av tilleggsnæringar på gardsbruk, det går nok bra.
Men det gjorde det altså ikkje, ifølgje Fylkesmannen er prosjektet for stort til å koma innanføre "Landbruk Pluss", altså må me ha ein ny runde med søknad om dispensasjon frå kommuneplanen og kattane veit kva medan tide går.
Det går heilt sikkert bra til slutt når dei finn rett skuff å leggja det i men med forrige vinter (kalde vinter) i friskt minne hadde me ynskt at me kunne byrja litt tidlegare slik at håndverkarane slapp arbeida med to termodressar på, det hadde sikkert vorte rimelegare og.
Akkja...

Uteplass

Under restaureringa av løa fann me mange tjukke, store heller i golv og låvebru. Desse fekk me god bruk for då me pussa opp rundt løa sidan Jorunn såg at dei ville passa fint som golv på ein uteplass der steinen til støypesiloen hadde lege. Jordmassane vart grevne ut og det vart fyllt inn att grov pukk og eit lag med fin singel på toppen. Oppå der vart så hellene lagde. Det vart eit heller grovt golv men vil nok fungera heilt fint. På kanten ut mot tunet lagde me til eit bed der det vart planta stauder og sett ned ei hengepil. Oppå kanten var det allereie sett opp eit par stabbesteinar for å sikra at ingen køyrde utom kanten.

Og så var plassen ferdig. Ikkje store jobben, eit par timar men ein viktig detalj for å gjera det fint rundt løa og på tunet.

Møkajobb

Møkakjellaren er eit kapittel for seg, ikkje å nemna landkummen. Under floren frå 1950 er det ein støypt møkakjellar og ein landkumme. For dei som ikkje veit kva land er så er det kort sagt kupiss. Florar på den tida vart bygde med såkalla skilt anlegg - dvs at møk og land vart samla i kvar sitt rom. Landet vart så til å byrja med køyrt ut i tønne, senare når det vart tilgang til plastslangar vart det nytta og i den tida eg hadde husdyra brukte eg ei vakuumvogn. Møka vart køyrt ut med hest og slede på ettervinteren.
Men no må altså desse romma vaskast grundig og setjast i stand til nye føremål, mellom anna skal varmesystemet inn der.

Jobben med å saga hol i veggen til landkummen og rehabilitera betongen i møkakjellaren var det Hansen hjå Skutle Betong som tok seg av. I taket av kjellaren er det ein dragar, denne var byrja å verta dårleg og armeringa låg i dagen så denne måtte reparerast, i tillegg var det litt meir knask. Dette arbeidet vart gjort i den kaldaste vinteren på lang tid så me måtte dekka opninga og ha ein varmeovn ståande på, dette førte sjølvsagt til at Hansen lukta heller stramt etter endt arbeidsdag.
Når han saga hol i veggen inn til landkummen oppdaga me at det var tjukk is der inne. Mesteparten av denne tinte me med eit stort tilleggtil årets straumrekning - vifteomnar i eit par veker. Deretter vart mesteparten tømt ved hjelp av vakuumvogna til Lars Aslak Flatekvål. Resten av tømminga skreiv eg om i eit innlegg for ei stund sidan.
Det som står att no er vasking og evnt oppretting og støyping av golv i møkakjellaren. Golvet der er nemlig laga slik at land i møka skulle samla seg i botn på midten og ikkje renna ut, no derimot, treng eg eit plant golv.
Mykje godt arbeid her enno så det er nok ikkje siste gong eg skriv om møkakjellaren.

Den tida...

Tida strekk ikkje til nett for augneblinken noko de sikkert ser på aktiviteten på bloggen. Me er nett komne i hamn med årets jordbærsesong som strekte seg over nesten 6 veker mot normalt fire. Det har vore mykje vær og heller passeleg med bær så denne sesongen legg me no til kvile nederst i ei skuff! Det er også planteår i år, annankvart år plantar eg eit nytt hald og brakkar det eldste haldet. Me er no nett ferdige med å laga åker og har henta plantane i Birkenes nær Kristiansand - og jammen har me ikkje rukke å planta dei ut og. Me har hatt svært god hjelp frå to kjekke gutar frå Afganistan - Assad og Hazir, utan dei veit eg mest ikkje kor det hadde gått. Å planta alt sjølv med ein 54 år gamal rygg hadde nok teke eit par veker.
Me skal no endra fokus frå bær til løe att og me har fått signal frå kommunen om at byggesøknaden sannsynlegvis er klar i byrjinga av september. Det skulle difor vera mogeleg å starta opp midt i september. Me slepp altså å sjå arbeidsløysa i kvitauga denne hausten og :).

Golv

Etter restaureringa gjekk det omlag fem år før me i fjor haust sette i gang med vidare arbeid i løa. Den tida var nyttig i modningsprosessen til avgjerda om å starta opp med gjestetun.
Det første som måtte gjerast var å støypa golv i første høgda. Til dette arbeidet leigde me inn Skutle Betong, eit svært kompetent lite firma som kan dette med betong.
Som før beskrive var golva grovplanerte og oppfyllte med pukk. Grovplanert og plant viste seg å vera to ulike begrep så det måtte rettast opp ein del. Golvet i den største salen viste seg å vera umogeleg å retta opp samstundes som ein tok vare på takhøgda så det golvet er lagt med litt helling. Andre stader måtte ein gå laus og grava litt att, denne gongen med hakke og spade. Opprettinga vart gjort med store mengder singel som vart tippa inn låvedøra i ein stor haug før han vart frakta rundt og planert inne i dei ulike romma i løa. Deretter kom røyrleggjarar og elektrikarar på plass og la ned naudsynte røyr og trekkjerøyr før det vart finplanert igjen og kompaktert.

Neste trinn i prosessen var å leggja plast og styrofoam (isolasjon) før eg slapp til med å leggja røyr til golvvarmen. Me har lagt opplegg for golvvarme i alle golv så hjå oss skal ingen frysa :). Å leggja desse røyra var overraskande greitt takka vera eit enkelt system me kjøpte hjå Frode røyrleggjar. Det var skinner med spor i som skulle leggjast ut med eit visst mellomrom, deretter var det berre å rulla ut røyra og klikka dei ned i skinnene, snedde! Kva varmekjelde me skal nytta kjem eg attende til seinare, no er det golv.

Etter at me var ferdige med røyrene var det Skutle sin tur att med å leggja armering og ta den siste finpussen før betongbilen dukka opp med pumpe og laaang slange, tida med trillebårer er forbi. Skutlekarane spratt rundt og la ut betong, målte og nivellerte og på eit par timar var det støypt.Litt spesielt var det at det var den kaldaste vinteren på lenge, støypinga måtte gjerast på dagar med temperaturar mildare enn 10 minus og alt arbeidet gjekk føre seg med tjukke varmedressar, lange ull under og diverse anna varmt - fytterakkaren!

Du verden kor kjekt det var å gå i løa på fast golv etterpå, no var det etterkvart tydeleg å sjå kor fint det ville verta når det var ferdig.

Møkakøyring

I går tømde eg ut dei siste restane av møk i møkakjedlaren. Eigentleg var det botnslammet i landkummen som måtte ut. Dette var sannsynlegvis siste gongen det vart køyrt møk frå fjøs her på garden på ei stund, for alltid vert altfor sterkt sidan framtida framleis er ukjend :).
Det var eit skikkeleg skitarbeid og lukta av femti år gamalt slam kan knapt beskrivast. Mesteparten av slammet vart forresten tømt i vinter med tankvogn men det læg att eit par m2 som me ikkje fekk tak i då. No passte det fint å få det ut og molda ned i den nye jordbæråkeren eg skal planta om eit par veker.
So no er det tomt, då står det berre att å vaska tak og vegger med høgtrykkspylar, kosejobb det og, før golv, tak og vegger vert oppgraderte slik at kjedlaren kan brukast til andre ting.

Overnatting

Før me avgjorde at me skulle satsa på dette prosjektet var me rundt til mange stader som dreiv med noko liknande det me har tenkt på. Med få unnantak fekk me klare råd om at me burde ha høve til overnatting i tunet. Me var allereie i gang med å byggja om loftet til reiskapshuset til noko anna men no ombestemte me oss og gjekk i gang med å laga eit husvære. Me hadde allereie flytta inngangen til loftet frå vest gavlen til midt på oppsida ved å laga ei ark der, no laga me ei større ark på nedsida slik at det vart ljost og luftig. Deretter vart heile husværet gipsa på innsida, kanskje ikkje alt for lurt sidan det utløyste ein monumental sparkle og pussejobb, me vert muligens litt meir forsiktige med gipsplater heretter. Etter ein seig sparkle/pusse/målejobb, der særleg Erlend var aktiv, vart det lagt golv og montert kjøken. Deretter er det vorte fora ut rundt glas og dører og lista. Det som manglar no før me er ferdige med husværet er baderommet, fliser i vindfanget, kloakk og isolasjon under golvet så kanskje me er i gang til vintersesongen.