Uteplass

Under restaureringa av løa fann me mange tjukke, store heller i golv og låvebru. Desse fekk me god bruk for då me pussa opp rundt løa sidan Jorunn såg at dei ville passa fint som golv på ein uteplass der steinen til støypesiloen hadde lege. Jordmassane vart grevne ut og det vart fyllt inn att grov pukk og eit lag med fin singel på toppen. Oppå der vart så hellene lagde. Det vart eit heller grovt golv men vil nok fungera heilt fint. På kanten ut mot tunet lagde me til eit bed der det vart planta stauder og sett ned ei hengepil. Oppå kanten var det allereie sett opp eit par stabbesteinar for å sikra at ingen køyrde utom kanten.

Og så var plassen ferdig. Ikkje store jobben, eit par timar men ein viktig detalj for å gjera det fint rundt løa og på tunet.

Møkajobb

Møkakjellaren er eit kapittel for seg, ikkje å nemna landkummen. Under floren frå 1950 er det ein støypt møkakjellar og ein landkumme. For dei som ikkje veit kva land er så er det kort sagt kupiss. Florar på den tida vart bygde med såkalla skilt anlegg - dvs at møk og land vart samla i kvar sitt rom. Landet vart så til å byrja med køyrt ut i tønne, senare når det vart tilgang til plastslangar vart det nytta og i den tida eg hadde husdyra brukte eg ei vakuumvogn. Møka vart køyrt ut med hest og slede på ettervinteren.
Men no må altså desse romma vaskast grundig og setjast i stand til nye føremål, mellom anna skal varmesystemet inn der.

Jobben med å saga hol i veggen til landkummen og rehabilitera betongen i møkakjellaren var det Hansen hjå Skutle Betong som tok seg av. I taket av kjellaren er det ein dragar, denne var byrja å verta dårleg og armeringa låg i dagen så denne måtte reparerast, i tillegg var det litt meir knask. Dette arbeidet vart gjort i den kaldaste vinteren på lang tid så me måtte dekka opninga og ha ein varmeovn ståande på, dette førte sjølvsagt til at Hansen lukta heller stramt etter endt arbeidsdag.
Når han saga hol i veggen inn til landkummen oppdaga me at det var tjukk is der inne. Mesteparten av denne tinte me med eit stort tilleggtil årets straumrekning - vifteomnar i eit par veker. Deretter vart mesteparten tømt ved hjelp av vakuumvogna til Lars Aslak Flatekvål. Resten av tømminga skreiv eg om i eit innlegg for ei stund sidan.
Det som står att no er vasking og evnt oppretting og støyping av golv i møkakjellaren. Golvet der er nemlig laga slik at land i møka skulle samla seg i botn på midten og ikkje renna ut, no derimot, treng eg eit plant golv.
Mykje godt arbeid her enno så det er nok ikkje siste gong eg skriv om møkakjellaren.

Den tida...

Tida strekk ikkje til nett for augneblinken noko de sikkert ser på aktiviteten på bloggen. Me er nett komne i hamn med årets jordbærsesong som strekte seg over nesten 6 veker mot normalt fire. Det har vore mykje vær og heller passeleg med bær så denne sesongen legg me no til kvile nederst i ei skuff! Det er også planteår i år, annankvart år plantar eg eit nytt hald og brakkar det eldste haldet. Me er no nett ferdige med å laga åker og har henta plantane i Birkenes nær Kristiansand - og jammen har me ikkje rukke å planta dei ut og. Me har hatt svært god hjelp frå to kjekke gutar frå Afganistan - Assad og Hazir, utan dei veit eg mest ikkje kor det hadde gått. Å planta alt sjølv med ein 54 år gamal rygg hadde nok teke eit par veker.
Me skal no endra fokus frå bær til løe att og me har fått signal frå kommunen om at byggesøknaden sannsynlegvis er klar i byrjinga av september. Det skulle difor vera mogeleg å starta opp midt i september. Me slepp altså å sjå arbeidsløysa i kvitauga denne hausten og :).

Golv

Etter restaureringa gjekk det omlag fem år før me i fjor haust sette i gang med vidare arbeid i løa. Den tida var nyttig i modningsprosessen til avgjerda om å starta opp med gjestetun.
Det første som måtte gjerast var å støypa golv i første høgda. Til dette arbeidet leigde me inn Skutle Betong, eit svært kompetent lite firma som kan dette med betong.
Som før beskrive var golva grovplanerte og oppfyllte med pukk. Grovplanert og plant viste seg å vera to ulike begrep så det måtte rettast opp ein del. Golvet i den største salen viste seg å vera umogeleg å retta opp samstundes som ein tok vare på takhøgda så det golvet er lagt med litt helling. Andre stader måtte ein gå laus og grava litt att, denne gongen med hakke og spade. Opprettinga vart gjort med store mengder singel som vart tippa inn låvedøra i ein stor haug før han vart frakta rundt og planert inne i dei ulike romma i løa. Deretter kom røyrleggjarar og elektrikarar på plass og la ned naudsynte røyr og trekkjerøyr før det vart finplanert igjen og kompaktert.

Neste trinn i prosessen var å leggja plast og styrofoam (isolasjon) før eg slapp til med å leggja røyr til golvvarmen. Me har lagt opplegg for golvvarme i alle golv så hjå oss skal ingen frysa :). Å leggja desse røyra var overraskande greitt takka vera eit enkelt system me kjøpte hjå Frode røyrleggjar. Det var skinner med spor i som skulle leggjast ut med eit visst mellomrom, deretter var det berre å rulla ut røyra og klikka dei ned i skinnene, snedde! Kva varmekjelde me skal nytta kjem eg attende til seinare, no er det golv.

Etter at me var ferdige med røyrene var det Skutle sin tur att med å leggja armering og ta den siste finpussen før betongbilen dukka opp med pumpe og laaang slange, tida med trillebårer er forbi. Skutlekarane spratt rundt og la ut betong, målte og nivellerte og på eit par timar var det støypt.Litt spesielt var det at det var den kaldaste vinteren på lenge, støypinga måtte gjerast på dagar med temperaturar mildare enn 10 minus og alt arbeidet gjekk føre seg med tjukke varmedressar, lange ull under og diverse anna varmt - fytterakkaren!

Du verden kor kjekt det var å gå i løa på fast golv etterpå, no var det etterkvart tydeleg å sjå kor fint det ville verta når det var ferdig.

Møkakøyring

I går tømde eg ut dei siste restane av møk i møkakjedlaren. Eigentleg var det botnslammet i landkummen som måtte ut. Dette var sannsynlegvis siste gongen det vart køyrt møk frå fjøs her på garden på ei stund, for alltid vert altfor sterkt sidan framtida framleis er ukjend :).
Det var eit skikkeleg skitarbeid og lukta av femti år gamalt slam kan knapt beskrivast. Mesteparten av slammet vart forresten tømt i vinter med tankvogn men det læg att eit par m2 som me ikkje fekk tak i då. No passte det fint å få det ut og molda ned i den nye jordbæråkeren eg skal planta om eit par veker.
So no er det tomt, då står det berre att å vaska tak og vegger med høgtrykkspylar, kosejobb det og, før golv, tak og vegger vert oppgraderte slik at kjedlaren kan brukast til andre ting.

Overnatting

Før me avgjorde at me skulle satsa på dette prosjektet var me rundt til mange stader som dreiv med noko liknande det me har tenkt på. Med få unnantak fekk me klare råd om at me burde ha høve til overnatting i tunet. Me var allereie i gang med å byggja om loftet til reiskapshuset til noko anna men no ombestemte me oss og gjekk i gang med å laga eit husvære. Me hadde allereie flytta inngangen til loftet frå vest gavlen til midt på oppsida ved å laga ei ark der, no laga me ei større ark på nedsida slik at det vart ljost og luftig. Deretter vart heile husværet gipsa på innsida, kanskje ikkje alt for lurt sidan det utløyste ein monumental sparkle og pussejobb, me vert muligens litt meir forsiktige med gipsplater heretter. Etter ein seig sparkle/pusse/målejobb, der særleg Erlend var aktiv, vart det lagt golv og montert kjøken. Deretter er det vorte fora ut rundt glas og dører og lista. Det som manglar no før me er ferdige med husværet er baderommet, fliser i vindfanget, kloakk og isolasjon under golvet så kanskje me er i gang til vintersesongen.

Uteområdet

Etter at restaureringa var ferdig såg det ut som ein krigsskodeplass i tunet og ei skikkeleg ryddeøkt sto for tur. Alt som kunne passera som ved vart kappa i ovnslengder og lagra i storsekk. Det var faktisk så mykje at me framleis har ein sekk ståande - fem år etter restaureringa.
Området ellers var grovplanert og ruskje men det var desverre korkje overskot eller pengar til å gjera noko med det straks.Først etter eit par ås såg me oss syn med å engasjera ein entreprenør til å pussa opp uteområdet.
Ei snedde gravemaskin og ein flink førar gjekk laus i tre dagar og resultatet vart ei fint tilpasa fylling på nedsida som vart dekt med matjord. På vestsida vart det pukka opp ein liten parkeringsplass som vart dekt med grus og på austsida av låvebrua, der det gamle steinlageret som var silopress på støypesiloen, vart det laga til med fin singel og grove heller så det vart ein fin uteplass. Deretter vart det sådd og planta og vips hadde me ein fin stor hage og over dobbeltså mykje plen som skulle klippast.

Sjå den fine utsikta det vart frå uteplassen nedanføre løa!

Floren

Floren, eller fjøset, er ikkje like gammal som resten av løa. Han vart bygd på slutten av førtitalet og avløyste den gamle tømmerfloren som sto for seg sjølv aust for løa. No var floren 55år gammal og etter kvart sørgeleg utdatert sjølv om forrige generasjon hadde oppdatert til røyrmjølk og forbrett i staden for spannanlegg og høykrybber. Nye retningslinjer for båslengder og anna gjorde at me dreiv meir som på nåde dei siste åra me hadde kyr, nybygg var heilt uaktuelt sidan kvoten på garden var i minste laget.
Me gjekk difor laus og vaska han ned og demonterte alt utstyr. Noko vart selt, mjølkeanlegget for til Honningsvåg på Stadtlandet der det sikkert er i full bruk den dag i dag. Resten vart sett til sides og vert vel sikkert kasta med det første sidan det ikkje er nokon som er interesserte i å kjøpa det.
Det var litt vemodig å gjera dette, det markerte slutten på mange generasjonar med dyrehald og mjølkeproduksjon på garden. Det er etter kvart mange bønder som opplever dette no, alt skal vera så stort og mat skal vera så billig - me får vona dei veit kva dei gjer dei som styrer dette...
Etter at alt var demontert måtte me fjerna ein god del betong på golvet. Golvet var oppbygd slik at det først var ei plate på ca 10cm i etasjeskiljet, oppå den var det så støypt på renner, golv, båsar o.a. På det meste i båsane var det 30cm påstøyp. Me kunne sjølvsagt ha støypt opp så me fekk flatt golv men då hadde me kome i konflikt med takhøgda så me måtte nok fint pigga vekk påstøypen og koma oss ned på etasjeskiljet.

Dette byrja me med for fem år sidan med at Ekehaug Maskin gjekk laus med ei lita maskin med pigg, dei vart ikkje heilt ferdige før me la det på is for fem år sidan så Hansen frå Skutle Betong gjorde ferdig jobben med ein kango hammar i vinter.

Medan me ventar..

Vidare framdrift ligg no litt på is medan me ventar på rammeløyve frå Voss Kommune. Denne tida tenkte me å utnytta til å gå igjennom alle pristilboda me har fenge og til å planleggja byggeprosessen fram mot opning. Me vonar å starta opp med bygginga i slutten av august eller i byrjinga av september så det er ikkje lange tida til å områ seg, i tillegg er me travelt opptekne med jordbæra for augneblinken.
Det er mykje som skal klaffa og me vonar me får det til å gli. Mellom anna er det ein del viktig infrastrutur som må på plass. Me må mellom anna grava og delvis sprenga 300m med kloakkgrøft, det skal lagast parkeringsplass, boring av brønn for grunnvarme og ein del av uteområdet må opparbeidast i haust. Travle tider i vente.
Heldigvis har me ein svært røynd byggmeister å lena oss på, han vil saman med oss laga ein framdriftsplan slik at sjansen for at ting klaffar aukar, men heilt sikre kan me aldri vera. Uføresette ting vil nok koma, så dei må nok taklast etterkvart.
Skulle nokon ha nokon gode råd å koma med er det berre å ta kontakt eller skriva nokon ord i kommentarfeltet.

Taket

Etter at svolene vel var oppattbygde var det på tide med taket. Snikkarane til Byggm. D. Gjøstein hadde allereie drive ei stund med hovudtaket. Som tidlegare fortalt vert dei store hellene brukt oppatt. Til svolene hadde me ikkje nok store heller samt at ein del av dei som var der frå før var av svært dårleg kvalitet så me valde å bruka 12 X 18 dråpelapp av Vossaskifer. Litt intens leiting på Finn.no gav ikkje så mykje resultat, den skiferen me såg på der var ofte av dårleg kvalitet eller for langt vekke.
Løysinga kom rekande på ei fjøl via ei lysing i lokalavisa Hordaland, ei hytte på Oppheim skulle rivast og taket var til sals rimeleg mot riving og fjerning. Me fekk tilslaget og reiv taket og frakta det ned her.
Også på svolene vart det lagt sutak av rupanel med duk oppå. Så vart det lagt rekter og lekter og pallane med skifer vart heiste opp på taket og lagt. Det var litt putl sidan det var meir som valma no i hjørnane så der måtte det leggjast forsterkingar under sløysane.

Til sist vart det sett opp takrenner av trykkimpregnerte bord og grovrestaureringa var over.

Oppbygging av svoler

Etter at me var ferdige å dura på med maskin innvends var det på tide og byggja oppatt svolene som skulle vera ytrevegger i løa. Opp mot tunet måtte me støypa ein vegg opp i høgde med tunet. Sidan det var ikkje akkurat overflod av pengar leigde me inn to polske frå eit lokalt formidlingsbyrå til dette. Om det vart billegare veit eg knapt sidan desse to ikkje visste så mykje meir om forskaling enn eg gjorde. Men forskalinga kom no opp til slutt. Då me skulle støypa viste det seg at det nok var visse svakheiter i forma for den heldt på å rivna! Heldigvis gjekk det bra.Svolene på dei to andre sidene av løa var ikkje heilt nedrivne, deler av reisverket og nokre sperrer sto att. Her vart det supplert med reisverk og sperrer.
Me valde å bruka grove standarar på 6X6 tommar i reisverket i tilfelle me ville ha noko av konstruksjonen synleg seinare. Utanpå desse vart det lagt opp 2X4 liggjande på høgkant som spikarslag for gipsplatene som me hadde ytterst mot kledningen. Så grov material var det også vanleg å bruka i gamal tid men då med lenger mellomrom enn det me har brukt.
Som kledning valde me  å bruka ukanta 1" ospebord. Desse skal ikkje målast men gråna naturleg. I ein faldar med tilrådingar frå fylkesmannen var det tilrådd å bruka utadla sibirsk lerk men me meiner at osp har meir naturleg tilhøyrigheit til området og den har også gode eigenskapar med omsyn til råte så lenge ho ikkje kjem i kontakt med jord, så det vart osp. Før i tida brukte dei hunabord av ulike treslag til å kle løene, dersom det rotna var det berre å slå opp eit nytt men det skulle rotna mykje før det vart gjort.

No, fem år etterpå har kledningen gråna fint og løa ser skikkeleg gamal ut.

Uvær

Detta veret me har no er rett og slett for gale. No skulle det vera toppsesong med jordbær men i morgon er det plukkestopp fordi det ikkje er nok modne bær!!
Det regnar hundar, kattar og trollkjæringar - alt er blautt!
Det verste er vel at det er byrja å rotna i Korona åkeren.
Eg kan trygt sei at 2010 ikkje kjem til å verta lista som eit av toppåra.
Ok, dampen er ute, me må vel finna oss i veret om me vil bu her i ein av dei vakraste krokane i verda, men likevel..